«Men det hjelper mye når man kjenner dialekter». Haldningar til norskspråkleg variasjon i andrespråksopplæring
DOI:
https://doi.org/10.31265/w4ryys77Emneord (Nøkkelord):
språklig mangfold, andrespråksopplæring, språkideologi, språkholdning, lingvistisk marked, forestilte fellesskapSammendrag
Denne artikkelen undersøkjer haldningar til munnleg og skriftleg norskspråkleg variasjon i andrespråksopplæring. Meir spesifikt undersøkjer artikkelen kva symbolsk verdi internasjonale studentar knyter til norskspråkleg variasjon i norskopplæringa, og korleis studentanes språklege val og investering er kopla til dei førestilte fellesskapane dei ønskjer å ta del i. Hovudmaterialet artikkelen byggjer på er intervju med åtte internasjonale studentar som er deltakarar på norskkurs ved to universitet i Noreg, eitt i aust og eitt i vest. Svar frå ei spørjeundersøking blant ei større gruppe internasjonale studentar er i tillegg brukt for å gi eit oversiktsbilete. Dei ulike haldningane blir drøfta i lys av teori om språk sin symbolske verdi på den lingvistiske marknaden og teori om investering knytt til deltaking i førestilte fellesskapar. Eit hovudfunn er at studentgruppa har ei positiv tilnærming til norskspråkleg variasjon, og at dei ønskjer meir variasjon som del av undervisninga. Funna viser ein samanheng mellom oppfatningar om kva symbolsk verdi ulike variantar av målspråket norsk har og investering i desse ulike variantane. Artikkelen konkluderer med at inkludering av norskspråkleg variasjon i opplæringa kan gi studentane lettare tilgang til dei førestilte fellesskapane dei ønskjer å bli integrerte i.
Referanser
Alvesson, M. & Sköldberg, K. (2017). Tolkning och reflektion. Vetenskapsfilosofi och kvalitativ metod (3. utg.). Studentlitteratur.
Auer, P. (2025). Dialect (non-)acquisition and use by young people of migrant background in Germany. Journal of Multilingual and Multicultural Development, 46(4), 954-968. https://doi.org/10.1080/01434632.2020.1722680
Auer, P. & Røyneland, U. (2025). Modelling acquisition and use of dialectal, standard and multiethnolectal features in migratory contexts across Europe. Journal of Multilingual and Multicultural Development, 1-8. https://doi.org/10.1080/01434632.2020.1730385
Autotekst (u.å.). Transkriber med Autotekst. Universitetet i Oslo. Henta 5. mars 2026 frå https://autotekst.uio.no/nn
Bourdieu, P. (1991). Language and symbolic power. Polity Press. https://doi.org/10.1093/sf/71.1.242
Braun, V. & Clarke, V. (2021). Thematic analysis: a practical guide. SAGE. https://doi.org/10.53841/bpsptr.2022.28.1.64
Bull, T. (2018). Norsk språkhistorie: III: Ideologi. Novus forlag.
Cornips, L. (2025). Dialect acquisition by 'new speakers' of Dutch and their linguistic othering. Journal of Multilingual and Multicultural Development, 46(4), 1018-1034. https://doi.org/10.1080/01434632.2020.1730384
Golden, A. & Steien, G. B. (2018). «Snakke med ved? Snakke med maskin?» Voksne flyktningers narrativer om norskopplæring. Acta Didactica Norge, 12(3), 4-24. https://doi.org/10.5617/adno.5916
Heide, E. (2017). Det norske språkmangfaldet og opplæringa i norsk som andrespråk. Norsklæraren, 3, 16-27.
Husby, O. (2009). Talt bokmål: Målspråk for andrespråksstudenter? NOA norsk som andrespråk, 2, 9-40. https://ojs.novus.no/index.php/NOA/article/view/1710
Høyland, B. (2021). Lærarars talespråklege praksisar i møte med andrespråkselevar. Ein studie av variasjon og refleksjon. [Doktorgradsavhandling, HVL Stord]. https://nva.sikt.no/registration/0198cc6ee31f-1d1274d9-9f45-47e8-8105-70da351220d8
Høyland, B. (2026, under publisering). Haldningar til norskspråkleg variasjon blant internasjonale studentar. I S. Ragnhildstveit et al. (Red.), Andrespråksdidaktikk og språkmangfold i teori og praksis. Fagbokforlaget.
Hårstad, S., Mæhlum, B., & Ommeren, R. van. (2021). Blikk for språk: sosiokulturelle perspektiver på norsk språkvirkelighet. Cappelen Damm Akademisk.
Irvine, J. T. & Gal, S. (2000). Language Ideology and Linguistic Differentiation. I P. V. Kroskrity (Red.), Regimes of Language: Ideology, Politics, and Identities (s. 35-85). School of American Research Press. https://web.stanford.edu/~eckert/PDF/IrvineGal2000.pdf
Jølbo, I. D. (2007). «Det e måden e uttykke meg på». En sosiolingvistisk undersøkelse av dialektbruk i norsk som andrespråk [Masteroppgåve]. NTNU, Trondheim. https://ojs.novus.no/index.php/NOA/article/view/1190
Kulbrandstad, L. A. (2015). Språkholdninger. NOA norsk som andrespråk, 1-2, 247-283.
Molde, E. B. (2017): «Alle nordmenn snakker et annet språk enn vi studerer!». Språkprat 01/19/2017. https://sprakprat.no/2017/01/19/alle-nordmenn-snakker-et-annet-sprak-enn-vi-studerer/
Molde, E. B. & Wunderlich, I. (2021). «That's why jeg sa ja til intervju også». Bruk av semistrukturerte dybdeintervju som metode innenfor andrespråksforskningen. NOA Norsk som andrespråk 37,1-2. https://ojs.novus.no/index.php/NOA/article/view/1994
Molde, E. B. (2026, under publisering). Språklege val og ønske blant studentar og lærarar på norskkurs. I S. Ragnhildstveit et al. (Red.), Andrespråksdidaktikk og språkmangfold i teori og praksis. Fagbokforlaget.
Monsen, M. & Pájaro, V. (2021). Norskopplæring for voksne: en kritisk sosiolingvistisk tilnærming. I M.
Monsen & V. Pájaro (Red.), Andrespråkslæring for voksne. Vitenskapelige innsikter og didaktiske refleksjoner (1. utg.). Cappelen Damm Akademisk.
Mæhlum, B. (2009). Standardtalemål? Naturligvis! En argumentasjon for eksistensen av et norsk standardtalemål. Norsk lingvistisk tidsskrift, 27(1), 7-26.
Nesse, A. & Høyland, B. (2023). Norwegian Dialect Classifications. Dialectologia, 10(2023), 255-298. https://revistes.ub.edu/index.php/dialectologia/article/view/53003
Norton, B. (2013). Identity and language learning: Extending the conversation. I B. Norton & C. Kramsch (Red.). Identity and language learning: extending the conversation (2nd ed.). Multilingual Matters. https://doi.org/10.21832/9781783090563
Quist, P. & Skovse, A. R. (2025). Regional dialect and multiethnic youth style in a Danish social housing project. Journal of Multilingual and Multicultural Development, 46(4), 999-1017. https://doi.org/10.1080/01434632.2020.1725527
Reppen, I. A. (2011). «Det viser seg at du er ekte nordmenn i stedet». Andrespråksbrukere, sted og tilhørighet [Masteroppgåve]. NTNU, Trondheim.
Røyneland, U. (2017). Hva skal til for å høres ut som du hører til? Forestillinger om dialektale identiteter i det senmoderne Norge. Nordica Helsingiensia, 48, 91-106.
Røyneland, U. & Jensen, B. U. (2025). Dialect acquisition and migration in Norway - questions of authenticity, belonging and legitimacy. Journal of Multilingual and Multicultural Development, 46(4), 937-953. https://doi.org/10.1080/01434632.2020.1722679
Sjo, T. K. (2026, under publisering). «Me bør ikkje oversjå dialektane - og late som dei ikkje finst». Eit lærar- og studentperspektiv på norskspråkleg mangfald i norskundervisninga. I S. Ragnhildstveit et al. (Red.), Andrespråksdidaktikk og språkmangfold i teori og praksis. Fagbokforlaget.
Tollaksvik, H. (2021). Kva gjer andrespråkslærarar med talemålet sitt i undervising av vaksne innlærarar? Ei kvalitativ undersøking av lærarar sine tilpassingar og læraroppfatningar om tilpassing av talemål [Masteroppgåve, Universitetet i Bergen]. https://hdl.handle.net/11250/2787967
Trudgill, P. (2002). Sociolinguistic Variation and Change. Edinburgh University Press. https://doi.org/10.1515/9781474473330
van Ommeren, R. (2010). «Ja, jæi la an på å tålå oppdaling, ja». En sosiolingvistisk studie av språklige praksisformer blant voksne innvandrere i Oppdal. [Masteroppgåve]. NTNU, Trondheim.
Woolard, K. A. & Schieffelin, B. B. (1994). Language ideology. Annual review of anthropology, 23(1), 55-82. https://doi.org/10.1146/annurev.an.23.100194.000415
Øynes, A. (1996). Dialekt eller standardtalemål i undervisningen av norsk som andrespråk? Norsklæraren, 2, 39-44.
Nedlastinger
Publisert
Utgave
Seksjon
Lisens
Opphavsrett 2026 Brita Høyland

Dette verket er lisensiert under Creative Commons Attribution 4.0 International License.